Vraag en antwoord

Waarom eigenlijk?

Iedere keer stellen parochianen weer de vraag waarom er eigenlijk samengevoegd moet worden. In hun ogen gaat alles toch prima: de parochiegemeenschap viert en ziet naar elkaar om - moet er iets anders en waarom?

Een parochiegemeenschap die 's zondags samenkomt om eucharistie te vieren (en andere vieringen, ook op andere tijden), die de sacramenten op de levensweg voor haar parochianen bereikbaar maakt en die ook zorg naar elkaar laat zien, doet belangrijk werk dat goed is voor mensen. Niemand wil dat los laten. Toch moeten we beseffen dat onze geloofstraditie méér vraagt van ieder van ons en van de gemeenschap. In ons bisdom duiden we dat in het beleidsplan 'Kwetsbaar en hoopvol' aan met de woorden 'Een Kerk zijn met aantrekkingskracht en uitstraling'. Een Kerk die mensen op een eigentijdse wijze via de boodschap van Jezus Christus in contact brengt met God en zo werkt aan het doorbreken van het Rijk Gods op aarde, het Rijk van heelheid van de schepping, gerechtigheid en vrede.

Het gaat dan om het uitwerken van het besef dat wij woord en sacrament niet alleen gekregen hebben om te vieren en er elkaar mee te steunen, maar ook om de goedheid van God te delen met iedereen op de wereld. De parochiegemeenschap wordt door het Woord van haar Heer opgeroepen zich zorgen te maken over hoe het eraan toegaat in haar omgeving; hoe de mensen het maken die er leven en wonen. En om de handen uit de mouwen te steken als er mensen in de omgeving tekort komen en wanneer er onrecht aan het licht komt. Die naar de wereld gerichte oriëntatie: we mogen onszelf en elkaar best de vraag stellen of die niet wat beter zou kunnen en mogen... Dat is een hele verandering!

Samenvoeging of fusie?

Sommigen spreken over de samenvoeging van parochies, anderen over fusie. Wat is het verschil tussen deze twee dingen, of is het gewoon hetzelfde?

Het samenvoegen van twee gelijke rechtspersonen heet in het Nederlands recht fusie. Naar kerkelijk recht spreken we over 'vereniging' ofwel samenvoeging. Voor parochies (en caritasinstellingen) geldt allereerst en met name het kerkelijk recht. Deze rechtspersonen worden dan ook samengevoegd op grond van de regels van kerkelijk recht en daarmee is de nieuwe parochie ook juridisch een feit. Deze binnenkerkelijke werkelijkheid moet ook nog vertaald kunnen worden in maatschappelijk meer herkenbare termen. Zo komen we tot de in dat verband gangbare term fusie. Een fusie naar Nederlands recht verloopt formeel en procedureel echter heel anders dan de samenvoeging naar kerkelijk recht. De samenvoeging naar kerkelijk recht wordt naar Nederlands recht wel erkend, omdat kerkgenootschappen hun eigen regelingen mogen treffen, zolang ze maar niet in strijd met de wet handelen. Omdat niet alle maatschappelijke instellingen uit de voeten kunnen met een decreet van de bisschop, wordt dit decreet ook vastgelegd in een notariële akte. Deze akte noemen we dan 'akte van fusie', zodat derden direct begrijpen wat er is gebeurd en zich niet in het kerkelijk recht hoeven te verdiepen.

Opdracht aan projectgroep?

Op de site Overhoop kom ik een model tegen waarmee de stuurgroep de projectgroep opdracht geeft om de samenvoeging van de parochies voor te bereiden. Is het nodig om dat zo formeel te doen? Het is toch duidelijk wat er moet gebeuren!

Wanneer de Handleiding OverHoop, die eind november vorig jaar ter beschikking is gesteld, geraadpleegd wordt is het inderdaad helder wat er in het project tot samenvoeging van de parochies van het samenwerkingsverband door de projectgroep gedaan moet worden. Met dat stuk in de hand en met behulp van de andere materialen die op de site te vinden zijn kan de projectgroep waarschijnlijk goed vooruit. Al deze materialen vormen het gereedschap.

Met het verlenen van een opdracht wordt er iets anders gedaan. De stuurgroep, die in het samenwerkingsverband namens de parochiebesturen de regie voert, drukt expliciet uit voor het project het vertrouwen te geven aan de mensen die de projectgroep vormen. Wederzijds spreken ze uit zich in te zetten om 'de klus' tot en goed einde te brengen. En met 'de opdracht' wordt er een moment geschapen met 'nieuwswaarde': een concrete aanleiding om via het parochieblad/de bladen de parochianen te informeren over de ontwikkelingen die in gang zijn.

Moet de pastoor of een lid van het pastoraal team plaatsnemen in de projectgroep parochiesamenvoeging?

Het is van groot belang dat de pastoor en het hele pastoraal team goed op de hoogte zijn van de inrichting en de vordering van het samenvoegingsproces. Tegelijk is het niet noodzakelijk dat een lid van het pastoraal team lid is van de projectgroep die de stuurgroep instelt om het proces van samenvoeging van de parochies te begeleiden.

De hoofdtaak van de projectgroep is het organiseren en in gang zetten van de processen waarmee onderdelen afgewerkt worden om de samenvoeging mogelijk te maken. Ook het volgen van de voortgang en het bewaken van de goede afronding is zorg voor de projectgroep. In sommige deelprocessen (pastoraal plan, communicatie) zal medewerking van leden van het pastoraal team zeker gevraagd worden. En de projectgroep kan wanneer dat nodig blijkt altijd aan het pastoraal team verzoeken in een vergadering aan te schuiven.

Mocht men gezamenlijk tot de conclusie komen dat in de specifieke situatie van een samenwerkingsverband het pastoraal team toch echt in de projectgroep vertegenwoordigd moet zijn, dan is dit wel mogelijk.